Peter Britsia 2020

Peter Britsia is illustrator en prijswinnend volksliedschrijver van het 'Ooit lag hier sneeuw en ijs'.

Antarctisch Volkslied

De hymne die iedere ochtend door de keeltjes van de Antarctische schoolkinderen trilt.

Nora van Arkel

Nora van Arkel (1992) schrijft fictie, essays, toneel en theatertekstkritieken. Daarnaast is ze redacteur bij Hard//hoofd en spendeert ze haar dagen met onderzoeken hoe verschillende tekstvormen elkaar kunnen informeren.

Notulen naar herinnering

Verslag van bewonersbijeenkomst.

Escapism Now

Een subsidieverantwoordingsverslag

Hanna Bervoets

Hanna Bervoets (1984) is schrijver, essayist en scenarist. Ze schreef zeven romans. In 2017 won ze de BNG Bank Literatuurprijs voor Ivanov, en de Frans Kellendonk-prijs voor haar gehele oeuvre. Welkom in het Rijk der zieken is haar meest recente roman.

Denkt u dat Samoa’s niet kunnen skiën?

Antwoord op een afwijzingsbrief

Sanne Bloemink

Sanne Bloemink is journalist en schrijver. Voor onder meer De Groene Amsterdammer schrijft ze over uiteenlopende onderwerpen, van onderwijs tot geluk tot het Antropoceen.

‘Jouw geschiedenis, jouw DNA!’

Script voor zintuiglijke welkomstervaring bij toegang encyclopedie Antarctica, onderdeel van pilot voor medewerkers van DNA SS (DNA Storage Solutions)

Fiep van Bodegom

Fiep van Bodegom is redacteur van De Gids. Ze schrijft regelmatig voor De Groene Amsterdammer en NRC, doorgaans over literatuur. Daarnaast publiceerde ze essays, proza en vertalingen.

Zeewierdagen

Dagboekfragmenten van een jonge vrouw op Antarctica.

De verborgen historie van Cleo Sanntag

Inleiding bij de biografie van Cleo Sanntag, twintig jaar na de eerste editie.

Else Boer

Hard//hoofd Else Boer (1991) schrijft korte verhalen en artikelen. Het liefst brengt ze haar dagen lezend en schrijvend door, maar om niet helemaal te vervreemden van de maatschappij is ze docent Nederlands op een middelbare school. Daar probeert ze haar leerlingen vooral het zeggen van ‘hij wilt’ af te leren. In de tussenuren werkt ze aan haar debuutroman.

Dodenvloten en boilersuits

Interview met Antarctica’s retroband The Useless Youth voor The Antarctic.

Gershwin Bonevacia

Gershwin Bonevacia (1992) is schrijver en sinds maart 2019 stadsdichter van Amsterdam.

Er is een gat, een groot gat

Brief van een geoloog in een penibele situatie.

Mathijs Boom

Mathijs Boom (1987) is historicus en werkt aan de Universiteit van Amsterdam aan een proefschrift over de opkomst van denken op geologische tijdsschalen in de Lage Landen in de periode 1750-1830.

De Byrdland GCS Company

Bijlage C

Charlotte Van den Broeck

Charlotte Van den Broeck (Turnhout, 1991) is een Vlaamse dichter. In 2019 werd haar tweede dichtbundel bekroond met de Paul Snoekprijs en verscheen haar prozadebuut Waagstukken.

Extase

Heidi Dorudi

Heidi Dorudi is filosoof, intersectioneel feminist, schrijver en projectmanager. Publiceert op dorudi.nl. Heidi schrijft aan haar eerste boek Metafysica en Kritiek bij Hannah Arendt: Over de mogelijkheid van vrijheid en verantwoordelijkheid in het politieke handelen.

Het ware beeld van de geschiedenis van Antarctica (1)

Deel 1 van een tweedelig seminar

Het ware beeld van de geschiedenis van Antarctica (2)

Deel 2 van een tweedelig seminar

Daphné Dupont-Nivet

Daphné Dupont-Nivet is journalist. Ze schreef onder andere voor De Groene Amsterdammer, Trouw, en De Correspondent.

Groen. Maar niet te fel trouwens

Vragenlijst welkomstpakket Bright-Ice Kamp

Lisa Dupuy

Lisa Dupuy is freelance journalist voor onder meer de NRC. Ze maakte de multimediale productie congosgold.com over de Congelese goudhandel en heeft onderzoek gedaan naar de rol van Nederland in de internationale wapenhandel.

De Afsmeltmissie

Overwegingen bij een verzekeringsclaim.

Rob van Essen

Rob van Essen (1963) is schrijver, vertaler en recensent Angelsaksische literatuur voor NRC Handelsblad. Met zijn meest recente roman De Goede Zoon won hij de Libris Literatuur Prijs.

Drink wat met de Maanman

Een kroeggesprek op de Zuidpool.

Derk Fangman

Derk Fangman (1986) schrijft korte verhalen. Hij publiceerde onder andere op Hard//Hoofd en shortreads_.

De Kinderkolonie

Twee zaalbeschrijvingen in het museum van de Kinderkolonie.

Rodaan Al Galidi

Rodaan Al Galidi (1971) is dichter en prozaschrijver, hij studeerde in Irak af als bouwkundig ingenieur en kwam in 1998 in Nederland, waar hij asiel aanvroeg. Het asiel werd geweigerd en hij is uitgeprocedeerd. Al Galidi leerde zichzelf Nederlands en begon met schrijven. In 2007 kreeg hij een voorlopige verblijfsvergunning in Nederland. Hij ontving onder meer El Hizjra-literatuurprijs en de J.C. Bloemprijs. Zijn meest recente boek is de dichtbundel Neem de Titel Serieus.

De Laatste Pinguïn

Voordracht ter ere van de opening van het eerste Puck-warenhuis in Upper McMurdo.

Dominique De Groen

Dominique De Groen (1991) is dichter. Haar debuutbundel Shop Girl verscheen in 2017 bij het balanseer en werd genomineerd voor de Poëziedebuutprijs Aan Zee en de LZWL-trofee van de VRT. In 2019 publiceerde ze Sticky Drama die bekroond werd met de Frans Vogel Poëzieprijs.

Usnea Antarctica

Dagboekfragment van een jonge Londenaar.

Marjolijn van Heemstra

Marjolijn van Heemstra studeerde af in de Godsdienstwetenschappen. Ze is schrijver, en documentaire-en theatermaker. En een genuanceerde activist.

Abrahamisten van Antarctica

Opening van de wereldvergadering van Abrahamisten

Thomas Hogeling

Thomas Hogeling (1986) is schrijver, journalist en videomaker. Onder meer voor de Volkskrant, De Speld en de VPRO.

Bekijk het verleden van Antarctica niet door een bril van het heden

Opinie

Auke Hulst

Auke Hulst (1975) is romanschrijver, journalist en muzikant. Hij schreef negen boeken. Hij won met zowel Slaap zacht, Johnny Idaho als En ik herinner me Titus Broederland de Harland Awards Romanprijs voor beste sciencefictionroman, en met Motel Songs de Bob den Uylprijs voor beste reisboek. Zijn meest recente werk is Zoeklicht op het gazon.

“LichtLand”™

Een geannoteerd shooting script van een netwerk-implantaatpromo voor “LichtLand”™

Het IJsgetij

Een bar, een ontmoeting en een complot.

Maarten Kleinhans

Maarten Kleinhans (1972) is formeel gezien hoogleraar fysische geografie maar veel liever wordt hij de professor van water en zand genoemd. Hij doet onderzoek naar rivieren en delta's op Aarde en Mars.

De veilige haven heeft al een zeemansgraf

Achtergrondartikel over de plannen voor wereldhaven Ny Elvsund

Sicco de Knecht

Sicco de Knecht (1987) is hoofdredacteur van ScienceGuide en deed een promotie in de neurowetenschappen (Universiteit van Amsterdam). Naast hoger onderwijs en wetenschap is hij geïnteresseerd in maatschappelijke thema's, en podcasts natuurlijk.

Interview met de Laatste Eco-Engineer

Een stekelig gesprek met Clarice Winterberg

Wiard van der Kooij

Wiard van der Kooij studeerde filosofie van de Universiteit van Amsterdam en is auteur voor onder meer webplatform Hard//Hoofd.

Rioolvlinders

Script voor het eerste 16+ sprookje 'Reflectie op mijn conceptie'; uitsluitend toegankelijk via gehackt netwerkimplantaat.

Emy Koopman

Emy Koopman is schrijver, onderzoeksjournalist en gepromoveerd literatuurwetenschapper. Haar eerste roman, Orewoet, verscheen in 2016 bij Prometheus en werd genomineerd voor de Fintro Literatuurprijs en de Bronzen Uil. Ze werkt aan een tweede roman.

De Adam en Eva van Antarctica

Interview in Antarctica nu - jubileumeditie.

Selin Kuşçu

Selin Kuşçu (1991) studeerde Beeld & Taal aan de Gerrit Rietveld Academie en Fiction Writing aan Pratt Institute. Ze ontving de Nieuwe Types Prijs voor beste afstudeerwerk van de Nederlandse en Vlaamse schrijfopleidingen. Ze schrijft verhalen en literaire non-fictie.

Bevindingen na huiszoeking O. Kenchic

PROCES-VERBAAL van bevindingen

Kiza Magendane

Kiza Magendane is schrijver, voor onder meer NRC en De Groene Amsterdammer, en beleidsondernemer die zich bezig houdt met burgerschap, identiteit, globalisering en Afrika in de wereld.

Bekentenis van een vechtende nazaat

Een dagboekfragment

Onzichtbare muren hebben een ingang

Hoofdstuk uit Zuid-Antarctica, een geschiedenis.

Het recht om onzichtbaar te zijn

Een bericht van een ouder

David Mitchell

David Mitchell (1969) is een Britse romanschrijver. Tot zijn bekendste werken behoren Cloud Atlas uit 2004 en The Thousand Autumns of Jacob de Zoet uit 2010. Mitchell stond meerdere malen op de shortlist van de Man Booker Prize en won in 2011 de Commonwealth Writers Prize.

Storingsrapport

Oorspronkelijke document uit het Antarctisch archief was geschreven in het Engels en getiteld 'An Irregularity Report'. For English, see below.

Jelmer Mommers

Jelmer Mommers (1987) is journalist. Hij schrijft voor De Correspondent over klimaatverandering. In 2019 verscheen van hem Hoe gaan we dit uitleggen – Onze toekomst op een steeds warmere aarde. In dat boek komt de kolonisatie van Antarctica niet voor.

Grip of het gebrek daaraan

Aantekeningen van romancier Éric Vaye, schrijver van dé familiegeschiedenis van Antarctica, bezorgd door zijn redacteur

Thomas Muntz

Thomas Muntz is onderzoeksjournalist voor Platform voor onderzoeksjournalistiek Investico, daar doceert hij ook in de masterclass onderzoeksjournalistiek. Hij is tevens docent politieke filosofie en liberal arts aan de Universiteiten van Amsterdam en Tilburg. Thomas is initiatiefnemer van Project Antarctica.

De tijd van voor onze tijd

Over religie & wetenschap in de vroege geschiedenis van Antarctica

De Indringers

Een wijsgerige beschouwing van het Nieuw Biskaje-incident.

Joost Oomen

Joost Oomen (1990) is dichter, schrijver, drummer en performer. Hij publiceerde de bundels Vliegenierswonden en De stort, de novelle De zon als hij valt en de vinylsingle Joost Oomen. Hij trad op van Pisa tot Ter Apel, van Viseu tot Vlieland en van de kerk tot het kippenhok.

Keizer van de acht nachtpinguïns

Rik Peters

Rik Peters (1989) studeerde filosofie en klassieke talen in Amsterdam (UvA en VU) en in Venetië (Ca’Foscari). Sinds september 2016 doet hij aan de University of Chicago promotieonderzoek naar het snijvlak tussen wetenschap, literatuur en filosofie in Hellenistisch Griekenland.

Operatie McMurder

Memorandum over spookuitdrijvingen in de suburbs van Antarctica

Roberta Petzoldt

Roberta Petzoldt is afgestudeerd aan de Gerrit Rietveld Academie op de afdeling Beeld en Taal. Sindsdien is ze werkzaam als dichter, actrice, beeldend kunstenares. Ze maakt haar eigen performances waarin ze muziek, poëzie en lichtprojectie tot een geheel weeft.

De Lijfeigenen

Een wonderlijk verslag

Linda van der Pol

Linda van der Pol is cultuurhistoricus en neerlandicus. Redactielid van Platform Investico. Eerder werkte ze voor De Groene Amsterdammer en voor Nederlandse hogeronderwijsbladen.

De Shetland-prinses

Een expeditierapport [uittreksel].

Jan Postma

Jan Postma (1985) werkt als journalist en fotograaf. Sinds 2010 schrijft hij voor De Groene Amsterdammer over onder meer literatuur, fotografie en beeldende kunst. In het voorjaar van 2017 verscheen zijn essaybundel Vroege werken.

Wilde Aardbeien

Aantekeningen bij een zeereis naar Antarctica

Aafke Romeijn

Aafke Romeijn (1986) zingt, schrijft, twittert en blogt over politiek, feminisme, haar kat Henk en pulp-tv. In april 2018 kwam haar debuutroman Concept M uit bij De Arbeiderspers, in mei 2019 verscheen haar nieuwe album M, de soundtrack bij het boek.

Het Rio Grande-Verdrag

Een Wikipedia-pagina over de Antarctische oorsprong van non-humaan recht

De afscheidsspeech van Zoltan Slat

De volgende redevoering werd uitgesproken door Zoltan Slat bij zijn vertrek uit de nationale politiek, op 28 februari 2208 in Humboldt City.

Kasper van Royen

Kasper van Royen (1983) studeerde Wijsbegeerte in Amsterdam en schrijft korte verhalen, columns en zo nu en dan een gedicht. Zijn meest recente roman is En toen kwam Annika.

Pinguïnperikelen

Overpeinzingen uit een pinguïnpretpark.

Aya Sabi

Erik van Sebille

Erik van Sebille is oceanograaf en klimaatwetenschapper aan de Universiteit van Utrecht. Zijn onderzoek richt zich op de vraag hoe oceaanstromen hitte, voedingsstoffen, zeeleven en plastic deeltjes verplaatsen.

Onderzoeksvoorstel Plastic voor de Toekomst

Subsidieaanvraag bij het Katholiek College te Nieuw Tonga

Willy van Strien

Willy van Strien is freelance wetenschapsjournalist en schrijft onder meer over natuur en biologisch en medisch onderzoek

De stank is niet te harden

Bericht van bioloog Janna de Wit aan entomoloog Frederika Smit in Tromsø, Noorwegen

Babah Tarawally

Babah Tarawally, Sierra-Leoons-Nederlandse schrijver en gespreksleider die zich inzet voor onafhankelijke media in ontwikkelingslanden. Als columnist bij dagblad Trouw schrijft hij over (verborgen) discriminatie en racisme. Gevangen in zwart wit denken is zijn meest recente boek.

Lunchen in Mofou

Een reportage uit de hoofdstad.

Jaap Tielbeke

Jaap Tielbeke (1989) werkt sinds 2015 op de redactie van De Groene Amsterdammer. Hij schrijft vooral over klimaatverandering, sociale bewegingen en democratische vernieuwing. Ook publiceerde hij, onder meer, over de ideologie van filantrokapitalisten en de verwording van WikiLeaks.

De Goede Verliezer

Overpeinzingen na een mislukte campagne

Jeroen Trommelen

Jeroen Trommelen (1956) is hoofdredacteur van platform voor onderzoeksjournalistiek Investico. Hij is onderzoeksjournalist, auteur van journalistieke boeken en voormalig bestuurder en voorzitter van de Nederlands-Vlaamse Vereniging voor Onderzoeksjournalistiek VVOJ. Tot augustus 2016 werkte hij als onderzoeksverslaggever bij de Volkskrant.

Roesland

0.1 Voorwoord:
De ondermijning van Roesland
身心自由

Gemma Venhuizen

Gemma Venhuizen (1985) is wetenschapsjournalist en werkt als biologieredacteur bij NRC Handelsblad. Ze is gek op reizen, vooral naar koude gebieden.

‘Voor onze dierentuin maakt het niet uit als de keizerspinguïn uitsterft’

Interview met Penguin World-directeur Athalas Fitzgerald

Wytske Versteeg

Wytske Versteeg (1983) is schrijver en politicoloog, momenteel is ze verbonden aan de Urban Futures Studio, Universiteit Utrecht. Ze publiceerde de romans Quarantaine, Boy, De Wezenlozen en het non-fictieboek Dit is geen dakloze.

Het donker en de mens

Misdaad, kennis en burgerschap op het vroege Antarctica

Louise Fresco en Simon Vink

Thomas Heerma van Voss

Thomas Heerma van Voss is schrijjver. Hij bracht de romans De Allestafel en Stern uit. In 2014 volgde de verhalenbundel De derde persoon. In 2017 verscheen zijn essaybundel Plaatsvervangers. Begin 2020 verscheen zijn roman Condities.

LIVEBLOG, 21-3-2199

– Grote explosies tijdens reünieconcert The Useless Youth: zeker twintig doden, aantal gewonden onduidelijk.

Samuel Vriezen

Samuel Vriezen (1973) is een Nederlandse componist, dichter, essayist, redacteur en vertaler. In 2016 verscheen zijn lange essay Netwerk in Eclips in boekvorm bij de Wereldbibliotheek.

Uitwissing

Het belangrijkste society-verhaal van de 24ste eeuw, dat nooit verteld is.

Niña Weijers

Niña Weijers schrijft voor de De Groene Amsterdammer en is redacteur bij De Gids. Ze debuteerde met haar roman De consequenties, die o.a. werd bekroond met de Anton Wachterprijs, de Gouden Boekenuil Publieksprijs en de Lucy B. en C.W. van der Hoogtprijs. In juni 2019 verscheen haar nieuwste roman, KAMERS ANTIKAMERS.

Penvriend(in) gezocht

Een oproep in de sectie 'vrijetijdsbesteding 10-17 jaar, interactief' van het netwerk-implantaat.

Ferry Wieringa

Ferry Wieringa schrijft verhalen over ogenschijnlijk onbeduidende levens en plekken. Figuranten spelen in zijn wereld de hoofdrol, alledaagse locaties vormen het decor. Zijn verhalen verschijnen in kranten, tijdschriften en online bij onder meer bij www.hardhoofd.com.

Buiten de muren van Jericho Base

"Ik zag hem op een landje, een onooglijk stuk grond..."

Olivier Willemsen

Olivier Willemsen is schrijver. Zijn roman Roza stond op de shortlist Beste Boek voor Jongeren 2019. Eind dit jaar verschijnt zijn nieuwe roman.

Herinneringen van een dodenakkerbezoekster

Humboldt City
2156

Tijdlijn

2119

De eerste burgerkolonisten zetten voet aan wal. Het zijn Zuidzee-eilandbewoners, wiens land door de stijging van de zeespiegel verdwenen is.

Bekentenis van een vechtende nazaat

Een dagboekfragment

door Kiza Magendane

De Byrdland GCS Company

Bijlage C

door Mathijs Boom

2123

Vier jaar nadat de eerste kolonisten in de vorm van gerelocaliseerde Eilanders voet aan wal zetten op Antarctica komt nu ook de vrije of niet-gedwongen kolonisatie van Antarctica gestaag op gang.

Wilde Aardbeien

Aantekeningen bij een zeereis naar Antarctica

door Jan Postma

2127

2137

2141

2143

2144

2147

2150

2152

2156

2160

2170

2172

2173

De kolonisatie is flink opgeschoten. Er zijn grote steden, het 'daglichtprobleem' is opgelost en het gaat goed met de keizerspinguïn.

De oase Humboldt City

Gedurfder dan Boyan Slat. Een reportage over de technologische oplossingen voor de ontberingen van Antarctica.

door Louise Fresco en Simon Vink

2174

2189

2190

2198

2201

2209

2216

2218

2219

2223

2233

2250

2255

2265

2266

2400

2401

2410

Welkom op Project Antarctica! Op deze site bent u in 2419 en vindt u het archief van de kolonisatie van Antarctica die in 2119 begon. De komende weken wordt het archief steeds verder ontsloten. Schrijf u hier in voor de nieuwsbrief om iedere ochtend een nieuw verhaal te ontvangen. Dwaal over de kaart, struin door de tijdlijn en duik in de verhalen van de bewoners van Antarctica.

Wanneer begint een geschiedenis? Wanneer begon ónze geschiedenis? Op een bepaalde datum in het verleden? In 2119? Het jaar waarin de kolonisatie begon? Sommigen van jullie knikken, en het klinkt op het eerste gezicht heel aannemelijk. Maar zegt zo’n datum überhaupt iets? Iets dat ons kan helpen het ware beeld te kunnen zien? Want dat willen we. Moeten we ons daarom niet liever bezig gaan houden met de vraag naar de context waarin Antarctica geboren werd?

Als we dit doen, dan zien we dat de kern van het ware beeld van de geschiedenis van Antarctica gevormd wordt door het triomfantelijke verhaal van de langdurige koloniale, neoliberale en patriarchale orde. Drie asymmetrische machtsverhoudingen die sterk aan elkaar gekoppeld zijn door wat we bezit, of eigendom, noemen. Het zijn ideologieën die uit een wil tot overheersing zijn verheven tot ‘absolute waarheden’ en allesomvattende systemen. Systemen die — zich beroepend op de blinde mythe van de onophoudelijke historische vooruitgang — ontelbare slachtoffers, verliezers en doden hebben gecreëerd doordat hun streven naar geluk volledig onmogelijk werd gemaakt.

Zo’n vooruitgangsgeloof beschouwt het verleden als een afgesloten en op zichzelf staand compartiment en honoreert zodoende niet dat het verleden eigenlijk gevuld is met nu-tijd die erin sluimert. In de lineaire tijdslijn is het heden een louter willekeurige plek die continu wordt opgeslokt door de volgende seconde. Daar is geen enkele ruimte, of plaats, waarbinnen het ware beeld van de geschiedenis kan worden geconstrueerd. Aan ons nu de taak om deze desastreuze historie te beschouwen als een met nu-tijd geladen verleden dat we uit het continuüm van de historische tijd laten springen.

Geschiedenis, tijd en geluk

Maar wat is tijd? Deze vraag dringt zich aan ons op zodra het innerlijke oog van ons denken zich gaat richten op de ontwikkeling van de mens op aarde. Op het verleden dus en daarmee op het begrip geschiedenis. Het meest voor de hand liggende antwoord is: tijd is verleden, heden en toekomst en wel precies in die volgorde. Maar is het echt zo simpel? Is de verhouding tussen de drie elementen der tijd inderdaad slechts lineair? Ligt het verleden werkelijk achter ons in een soort afgesloten compartiment dat op zichzelf is komen te staan? Zijn de historische gebeurtenissen daadwerkelijk tot voleinding gekomen? Dit waren vragen die Walter Benjamin zich stelde en zijn antwoord was: nee.

In dit nee zit een gedachte opgeborgen. Een gedachte die ik nu bijna zichtbaar in de ruimte tussen ons wil stellen opdat we er samen naar kunnen kijken en erover na kunnen denken. Benjamins nee stelt dat de definitieve, absolute voltooiing van de geschiedenis niet iets is dat wij als de eindige mensen, die we nou eenmaal zijn, ooit zouden kunnen bereiken. Hiermee bedoelde hij niet de voltooiing van één enkel historisch gebeuren, maar de voltooiing van de vele situaties in elk menselijk leven — situaties die nog steeds erop wachten om tot een goed einde te komen.

Het gaat om al die momenten in een mensenleven die te maken hebben met het idee van geluk. Elk mens heeft een eigen idee van wat geluk is. Dit betekent dat zo’n geluksidee — oftewel het streven naar voldoening op het punt van onze verlangens — wel binnen het bereik van de mens ligt. De vrije en autonome mens kan actief streven naar geluk, maar de voltooiing ervan is iets waarvan zij alleen maar kan hopen dat het zal gebeuren. Simpelweg omdat het nog in de toekomst ligt. En toekomst is niet iets dat een mens zelf tot stand kan brengen. Je kunt er alleen op vertrouwen en ernaar uitkijken.

Eerst de toekomst …

In ons gelukstreven zijn we dus in eerste instantie gericht op de toekomst. Daarnaast denken we in termen van vooruitgang wat in feite betekent dat we ons afzetten tegen een of andere traditie. Deze toekomstgeoriënteerdheid maakt dat we in ons ernstig denken over geluk onwillekeurig in de tegenovergestelde richting worden geduwd: naar het verleden, en wel het mislukte verleden.

Onze voorstelling van geluk heeft dus een tijdsaspect waarbij de focus ligt op het verleden. Dit is te zien aan het fenomeen afgunst. Afgunst heeft altijd betrekking op het verleden dat vol zit met gemiste kansen: de dingen die ik wilde doen maar niet heb gedaan, alsook de dingen die niet hebben plaatsgevonden, terwijl ze dat wel hadden gemoeten.
Aangezien geschiedenis zich altijd bezighoudt met het verleden, houdt ze zich ook bezig met deze voorstelling van geluk, of beter gezegd: de voorstelling van niet voltooid geluk wat hand in hand gaat met het idee van verlossing. Verlossing, omdat de voltooiing van geluk nog uitstaat.

Benjamin noemde dit de geheime index van het verleden, wat niets anders is dan de verstandhouding die er bestaat tussen de vroegere generaties en de latere, en wel zodanig dat de gemiste kansen van de vroegere generaties in feite ónze gemiste kansen zijn. Ons heden was tenslotte de toekomst van de vroegere generaties en daardoor is de ondergang van ons eigen gelukstreven een inherent gegeven: onze toekomst is namelijk het heden van de na ons komende generaties en daarin zitten dan ook al onze gemiste kansen opgeborgen.

… dan het verleden …

Het verleden is dus een mislukt verleden, wat betekent dat er een belofte is die alsnog door ons in het heden moet worden ingelost. Door ons, omdat de geschiedenis altijd onze eigen geschiedenis is. Als we zo over geschiedenis gaan nadenken, dan kunnen we zien dat de voorbije generaties op het punt van hun niet voltooide streven naar geluk verlossing verwachten van de nu levende mensen. Op basis van deze belofte kunnen we in het heden alsnog een relatie aangaan met de vroegere verliezers van de geschiedenis. We kunnen en we moeten! Omdat er bij een niet verlost mens altijd een deel van haar verleden zal ontbreken. De verlossing begint zodra het verleden op het punt van de gemiste kansen noembaar wordt: we moeten in het heden kunnen praten over een verleden dat we liever willen vergeten.

Deze verlossing van het verleden is wat we als nu levenden niet alleen aan de voorbije generaties verschuldigd zijn, maar ook aan onszelf en daarmee tegelijkertijd aan de toekomstige generaties. Daarom moet elke ‘overwinning’ uit de geschiedenis ter discussie worden gesteld, want pas dan wordt zichtbaar dat het heden afhankelijk is van het verleden. En dan wel van het ware beeld ervan en niet van het triomfantelijke beeld van de overwinnaars van de geschiedenis.

… en dan pas het heden …

Het triomfantelijke beeld van het verleden is het product van het historisme. Het is een geschiedschrijving die door en door gekleurd is door conformisme als gevolg waarvan het ware beeld van het verleden in elk heden dreigt te verdwijnen. Dit is een groot verlies, omdat het ware beeld de enige plek is waar de continuïteit van de lineaire historische tijd onderbroken kan worden. Dan pas kan er een ruimte ontstaan — een opening, een ogenblik — waarin het ware beeld van het verleden kan opflitsen. Dit opflitsen is geen daad, maar een gebeuren. Een gebeuren van tot inzicht komen. Het inzicht dat het ware verleden de voorbije mislukte toekomst is van de verliezers van de geschiedenis wier verhalen in het triomfantelijke beeld van de geschiedenis volledig tot verstomming zijn gebracht. Alsof ze nooit hebben bestaan.

Het klinkt allemaal wellicht wat mystiek, maar alles krijgt zin en betekenis zodra we het ware beeld van de geschiedenis beschouwen als een morele, ofwel normatieve kwestie: pas als we de eis van het verleden herkennen, kunnen de verliezers van de geschiedenis worden gerehabiliteerd. Zo beschouwd vallen verleden en heden samen in de ruimte van het ogenblik waardoor we in het heden het ware beeld van het verleden eindelijk kunnen benoemen en citeren.

… waardoor een open toekomst mogelijk wordt

Dit benoemen van het mislukte verleden blijft echter uit als we denken in termen van een historische vooruitgang van de mensheid. Dan is geschiedenis niets anders dan een continue, homogene en vooral lege tijd. Daartegenover staat de discontinue tijd die, zoals Benjamin dat noemt, gevuld is met nu-tijd.

In Benjamins tijdstheorie kan ik niet bezig zijn met de toekomst; zij is per slot van rekening nog niet concreet en ligt daardoor volledig buiten mijn bereik. Wat wel concreet is, is het verleden. Dat is immers al realiteit en daarom kan ik het bestuderen, en wel dusdanig geconcentreerd dat ik het ogenblik te pakken kan krijgen waarin het mogelijk wordt het ware verleden te zien.
Het moment waarop dat gebeurt, is het verruimde nu waarin de ware geschiedenis een herhaling of een herkansing krijgt, omdat ze nu benoemd kan worden. Staan we niet open voor dit nu, dan valt niet het heden, maar de toekomst samen met het verleden. Dan is er helemaal niets veranderd aan het mislukte streven naar geluk. Sterker nog: de hele toekomst zelf is dan reeds ingevuld en volledig op slot gezet. Wordt het continuüm van de lineaire tijd daarentegen opengebroken, dan kan de toekomst weer een open toekomst worden doordat er een volledig nieuw begin kan worden gemaakt in de geschiedenis. En een open toekomst betekent kansen en mogelijkheden.

Een volledig nieuw begin

Laten we daarom onze geschiedenis van de koloniale, neoliberale en patriarchale orde als een met nu-tijd geladen verleden beschouwen. Als we dit doen, kunnen we zien dat dit verleden geen afgesloten detail is in de totale geschiedenis van de wereld, maar een verleden dat zich toont als een uiterst actuele maatstaf aan de hand waarvan we de sociale processen van ons eigen heden transparant kunnen maken. Het perspectief van de nu-tijd brengt de eis van de doden en hun lijden weer in het gezichtsveld en legt daarmee datgene bloot wat in het heden de eliminatie van de oorzaken van lijden nog steeds in de weg staat. Precies dit is de normatieve maatstaf aan de hand waarvan we onze besluiten en ons handelen moeten toetsen nu we begonnen zijn een heel nieuw continent te bevolken.

Tot zover het enigszins theoretische en conceptuele denken over geschiedenis. In het tweede deel van dit seminar wil ik samen met jullie kijken naar wat dit betekent voor de geschiedenis van Antarctica en hoe we nu de toekomst van het leven op aarde vorm zouden moeten geven. Laten we op zoek gaan naar de morele maatstaven die sluimeren in het ware beeld van precies die geschiedenis die dit nieuwe continent heeft doen ontstaan.

1

Walter Bendix Schoenflies Benjamin (Berlijn, 15 juli 1892 – Portbou, 27 september 1940). Dit seminar is gebaseerd op zijn werk Über den Begriff der Geschichte.